Stressbestendig. Hoe word je dat?
Stressbestendig. Hoe word je dat?

Stressbestendig. Hoe word je dat?

Waarom ervaart de een sneller stress dan de ander? Sommige mensen lijken zich ongehinderd door het leven te bewegen. Ze werken fulltime, hebben nog een stuk of wat hobby’s, drie kinderen en knutselen na het werk nog een schutting in elkaar. Andere mensen zijn na en dag werken moe en moeten herstellen. Ze hebben meer tijd voor zichzelf nodig om goed te blijven functioneren. Hoe komt het dat de een meer kan hebben dan de ander of – met andere woorden -: “Waarom krijg ik wel een burn-out, en jij niet?”.

 

Wanneer ervaar je stress?

Laat ik beginnen met de oorzaken van stress. Wanneer ontstaat stress precies? Gedurende de dag komt er van alles op je pad dat stress kan veroorzaken. In principe leent iedere situatie zich wel om van in de stress te raken. Een collega is niet tevreden, je bent een afspraak met een vriend(in) of collega vergeten, je hebt te veel werk aangenomen en je weet niet of je de deadline wel gaat halen. In situaties op je werk, thuis of in je relatie met vrienden kunnen zich allerlei dingen voordoen waar je van in de stress schiet, of niet.

 

Verwachtingen

Stress heeft veel te maken met verwachtingen en de mate waarin jij aan die verwachtingen kunt voldoen. Wanneer er meer van je wordt gevraagd dan je kunt geven, ontstaat er stress. Verwachtingen hebben is op zichzelf geen probleem. Verwachtingen kunnen je ook motiveren om in actie te komen en goed te presteren. Het probleem zit hem veelal in het onvermogen om op het juiste moment je eigen grens aan te geven en ‘nee’ te zeggen.

 

“Men kan zijn gevoel wel het zwijgen opleggen, maar men kan er geen grenzen aan stellen.” Albertine Necker de Saussure

 

Je grens bepalen

Als jij je eigen fysieke en mentale gezondheid goed wilt bewaken, zul je moeten weten waar je grens ligt. Dat is makkelijker gezegd dan gedaan. Als mens wil je graag dat anderen je aardig vinden. Je zoekt naar waardering en die krijg je nu juist als je aan de verwachtingen van anderen tegemoet komt, toch? ‘Nee’ zeggen is dan ook vaak een lastige operatie. Veel liever ga je jouw eigen grenzen over en negeer je jouw gevoel, dan dat je tegen jouw collega of partner zegt: “Ik heb er even geen ruimte voor. Sorry.” Zonde, want zo ontstaat stress.

 

Hoe je in het leven staat

Neuropsycholoog Rob Markus deed onderzoek naar de mate van stressgevoeligheid bij mensen. Hij zocht naar antwoorden op de vraag waarom de een vrolijk doorrent, terwijl de ander zich in een burn-out werkt. Markus concludeerde dat een belangrijke factor van stress, de manier is waarop mensen in het leven staan. Hoe kijk je naar de wereld om je heen? Hoe groter jouw controledrang, hoe groter de kans op chronische stress en burn-out, stelt Markus. Wordt die controledrang ook nog eens gecombineerd met een flinke dosis twijfel aan het eigen kunnen, dan levert dat de perfect combinatie op om snel in de stress te raken en behoor je al gauw tot de stressgevoelige groep.[1]

 

Invloed van het brein en de hormonen

Hoewel de doorgewinterde controlefreak en de bevlogen perfectionist dus gevoeliger zijn voor stress, spelen er toch meer factoren een rol die je onwillekeurig meer of minder vatbaar maken voor stress en burn-out. Op sommige van deze factoren heb jij als mens geen enkele invloed. Dat zijn de zogeheten biochemische factoren, die te maken hebben met de werking van je brein en je hormonen. Sommige mensen worden geboren met een bepaalde genetische samenstelling die hen meer vatbaar maakt voor stress.

 

De kracht van serotonine

Markus noemt een verstoord serotoninesysteem als de belangrijkste factor voor stressgevoeligheid. Serotoninetransporteurs zorgen er namelijk voor dat communicatieprocessen met betrekking tot ervaringen van stress en stemming goed verlopen. De een wordt geboren met een grotere hoeveelheid van die serotoninetransporteurs dan de ander. Dat is genetisch zo bepaald. Hoe minder serotoninetransporteurs je hebt, hoe vatbaarder je bent voor stress.

 

Er is hoop

Maar er is hoop voor de genetisch benadeelden! Markus benadrukt namelijk dat mensen met een kleinere hoeveelheid serotoninetransporteurs niet per definitie last hoeven hebben van stress of burn-out. Nog altijd speelt de manier waarop je in het leven staat een grote rol. De interpretatie die je hebt van bepaalde situaties, maakt dat ook mensen met een laag gehalte serotoninetransporteurs gerust een leven vrij van stress kunnen leiden. Je bewust worden van je eigen perfectionisme en de hoge eisen die je aan jezelf stelt, weegt dus zwaarder dan je genetische samenstelling.

 

Te veel hooi op je vork

Stress wordt vaak getriggerd door omstandigheden. Ik noemde eerder al wat voorbeelden: situaties op het werk of trammelant in de persoonlijke sfeer. Maar ook meer ingrijpende omstandigheden spelen een rol die voor permanente veranderingen zorgen. Dan moet je denken aan een scheiding of het overlijden van een dierbare. Onderzoek wijst uit dat veel verandering in een relatief kort tijdsbestek sneller stress tot gevolg kan hebben. Hoe meer je op je bord krijgt, hoe groter de kans op stressklachten. Wanneer je in een jaar tijd een dierbare verliest, van baan verandert en je relatie probeert te redden, dan ben je wel heel veel ballen hoog aan het houden. Het pannetje stroomt dan snel over.

 

Stress herkennen

Hoe kun je zien dat iemand (of jijzelf) in stress leeft? Over het algemeen zijn gestreste mensen niet de leukste mensen. Als je in stress leeft, ben je sneller kwaad. Je hebt een korter lontje. Ook kun je je opgejaagd voelen en hoog in je adem zitten. Stress leidt tot allerlei fysieke klachten. Een duidelijk teken van stress is hyperventilatie. Als je erg veel stress hebt, kun je pijn op de borst voelen: iets wat niet zelden wordt geïnterpreteerd als een hartaanval.

Ook ben je – als je stress hebt – niet echt aanwezig. Daarmee bedoel ik dat je emotioneel niet beschikbaar bent. Wanneer je in stress leeft, ben je aan het overleven. Er is geen ruimte voor de eigen echte behoeften, laat staan voor die van een ander. Probeer maar eens een gesprek aan te knopen met iemand die vijf ballen aan het hooghouden is. Dat zal je niet lukken.

 

Het lichaam spreekt

Stress uit zich verder in tal van mentale en fysieke klachten die bij iedereen weer anders zijn. Bekende klachten zijn moeheid, slecht slapen, piekeren en geen zin hebben in seks. Vaak hebben mensen met stress ook vage klachten die komen en weer gaan en die ze niet goed kunnen duiden. Allemaal signalen van het lichaam dat zegt: “Tot hier en niet verder!”

 

Hebben vrouwen meer stress dan mannen?

Meer vrouwen dan mannen zitten in de ziektewet als gevolg van stress en burn-out. Hoe komt het toch dat meer vrouwen dan mannen last hebben van stress? Een van de redenen dat vrouwen over het algemeen meer stress ervaren dan mannen, houdt verband met de verwachtingen en interpretatie van het leven waar ik eerder al over te spreken kwam. Vrouwen worden van jongs af aan geconditioneerd om zorg te dragen voor anderen. Je bekommeren om het welzijn van anderen is een tweede natuur. Dat kan er wel voor zorgen dat er weinig ruimte overblijft voor de zorg voor jezelf en je eigen welzijn. Vrouwen cijferen zichzelf eerder weg dan mannen. Gevolg? Stress.

 

Stresshormonen langer actief in het lichaam van de vrouw

Ook spelen er biologische aspecten een rol die van belang zijn als we kijken naar het verschil in stressgevoeligheid tussen mannen en vrouwen. Op de eerste plaats blijven stresshormonen langer actief in het lichaam van de vrouw dan van de man. Vrouwen lopen dus langer met de stress rond. Daarbij hebben vrouwen van nature minder serotonine in het bloed dan mannen, het hormoon dat voor een goed verloop van de processen zorgt die met stress te maken hebben, weet je nog? Vrouwen zitten dus anders in elkaar. Ze verwerken spanning anders dan mannen. Het is als vrouw belangrijk om je bewust te zijn van die gevoeligheid.

 

Vroeger minder stress dan nu?

Waren we vroeger minder gestrest dan nu? De burn-out lijkt tegenwoordig wel een epidemie. Emotionele en fysieke uitputting komt veel voor bij zowel mannen als vrouwen. Hoewel stress van alle tijden is, is het begrip ‘burn-out’ tamelijk jong. Het werd in de jaren zeventig voor het eerst gebezigd door psychoanalyticus Herbert J. Freudenberger. 12,5% van de Nederlanders krijgt te maken met een burn-out.[2] Dat zijn onwaarschijnlijke cijfers die om aandacht vragen en het extra belangrijk maken om antwoorden te vinden op de vraag: “Hoe voorkom ik dat ik een burn-out krijg?”.

 

Van stress bevrijd: de belangrijkste tips

Slaap

Of je nu een man of vrouw bent met een hoog of van nature een laag serotoninegehalte, je zult je leven in moeten richten op een manier die bij je past. Er zijn manieren om te voorkomen dat je in deze gejaagde tijden niet in de stress schiet. Om te beginnen zul je moeten zorgen voor een goede nachtrust. Een goede nacht slaap doet wonderen. De nacht moet je gebruiken om je batterij weer op te laden. Zorg dat je een half uur voor je gaat slapen je telefoon op de vliegtuigmodus zet en neem een boek mee naar bed in plaats van je laptop.

 

Vermijd onnatuurlijk licht

Je lichaam bereidt zich automatisch voor op de slaaptoestand naarmate het later wordt. Blootstelling aan het onnatuurlijke licht van je telefoon of computer zal je biologische klok in de war schoppen. Bovendien wil je niet meer te veel informatie in je opnemen voor het slapen gaan. Burn-out wordt wel eens omschreven als een gebrek aan leegte. Je bent jezelf gedurende de dag aan het opvullen met informatie. Die informatie moet verwerkt worden. Gebruik daarvoor de nacht. Je hebt hem hard nodig!

 

Beweeg

Zorg voor voldoende beweging. Chronische stress tast je hersenen aan. Dat proces kun je omkeren door te sporten. Beweging helpt je om te ontladen, te ontspannen en het zorgt dat je de juiste hormonen aanmaakt om je weerstand te verhogen. Sporten maakt je stressbestendig! Onderschat dus nooit de kracht van beweging. Kies voor een sport die bij je past en waar je plezier aan beleeft. Dan houd je het langer vol.

 

Eet

Er is veel onderzoek gedaan naar het effect van voeding op het lichaam en de geest. Kiezen voor gezonde voeding heeft een gunstig effect op je lichaam en op je geest, maar er zijn voedingsstoffen die in het bijzonder het serotonineniveau in het lichaam verhogen. Dat kan leiden tot een grotere stressbestendigheid. Voedingsstoffen met de stof tryptofaan zouden ervoor kunnen zorgen dat het serotonineniveau verhoogd wordt. Tryptofaan zit onder meer in zalm, eieren, bananen en erwten. Gezond eten zorgt er ook weer voor dat je beter slaapt; en slaap zorgt dan weer voor een betere balans van de hormoonhuishouding.

 

Samenspel

De een ervaart meer stress dan de ander. Het is een samenspel van biofysische en cognitieve factoren die jou meer of minder vatbaar maken voor stress. De belangrijkste tip die ik je kan geven is: geef je grens aan. Weet je niet waar die ligt? Ga dat dan onderzoeken. Op tijd rust nemen maakt je een gelukkiger, productiever en een leuker mens; vrij van stress.

Welke tips heb jij voor de lezers van deze blog? Wat helpt jou om mentaal en emotioneel in balans te blijven? Laat het hieronder weten in het reactieveld of deel dit artikel via de Social Media knoppen. Alvast veel dank!

 

[1] https://www.observantonline.nl/Home/Artikelen/articleType/ArticleView/articleId/11812/Over-stress-en-waarom-de-een-er-beter-tegen-kan-dan-de-ander

[2] http://dagennachtrust.nl/stress/stress-advies/is-stress-van-alle-tijden/

Door

Door

op 17 September 2018

Beste lezer, Ja het klopt wel wat hier beschreven staat. Helaas heb ik ervaring met een burn-out. Van de ene op de andere dag stortte ik in. Ik nam teveel hooi op mijn vork, gedurende jaren. Na verloop van tijd ben ik begonnen met hardlopen. Aanvankelijk was het meer joggen, langzamerhand ging het beter. Nu loop ik 3x p week, ik knap er geestelijk echt van op!! Verder krijg ik steun van een psycholoog en langzamerhand begin ik weer een beetje op te krabbelen.

Door

Albert Sonnevelt Team

op 17 September 2018

Beste Door, alle beetjes helpen om meer bewustzijn te krijgen op het gebied van stress en burn-out. Dank voor jouw reactie. Hartelijke groeten, Albert

Door

Caroline

op 17 September 2018

Ook ik ben 3 jaar gelden gevild door een Burn-out. Wat een enorme heftige periode voor mij en mijn gezin is geweest. Ik bleef na 2 jaar psygische hulp, en gepasioneerd Yoga beoefenaar, mijn stress en of paniek aanvallen niet makkelijk onder controle te krijgen. Waardoor ik het gevoel had dat ik soms stil stond en niet meer van mijn Burn-out zou afkomen. Tot ik bij mijn Yogaschool de lessen Stress Relaise ging volgen. Deze lessen hebben mij geleerd om mijn lichaam in een diepere laag, spanning van uit het verleden, los te laten oftewel te Relaisen. Bewonderings waardig, zat er nogal wat stress wat ik moest gaan loslaten om verder te komen. Wekelijks leerde ik, de relatief simpele technieken, om mijn opgebouwde spanning van de afgelopen jaren en het dagelijks leven steeds weer te ontladen via mijn armen en benen en nu als ervaren beoefenaar ook via mijn romp. Een echte aanrader voor mensen die trauma’s willen loslaten. Ik hoop dat mensen eerlijk naar zichzelf durven te kijken, en de signalen herkennen, niet negeren, om zo een burn-out te voorkomen.

Door

Albert Sonnevelt Team

op 17 September 2018

Hey Caroline, dank voor het delen. Op die manier maken we wereld steeds bewuster en kunnen we de stress in het leven weer terug in balans brengen. Hartelijke groeten, Albert

Door

Brigitta

op 29 September 2018

Delen = Helen. Ik deel met hart en ziel mijn eigen ervaringen. Hoemeer we onze authentieke kennis en kunde delen zonder angst voor verlies en afgunst om een ander te laten stralen kunnen laten voor wat het is, is er ruimte voor balans. Wie niet kan delen, kan ook niet vermenigvuldigen. Jij hebt met jou school een geweldig platform voor goede docenten. Voel je vrij om contact met me op te nemen. YINspirerende groet, Brigitta

Door

An

op 17 September 2018

Dank je wel. Caroline voor jouw tip. Ik zit helaas middenin een burn-out en voor mij geldt hetzelfde dat ik heel moeilijk kan loslaten. Ik heb een yoga kaart aangeschaft voor 8 x om te kijken wat het met mij gaat doen. Ik kom ook niet van de angst en spanning in mijn lijf af. Stress relaise yoga nog nooit van gehoord, ik zal er eens goed naar vragen waar dit in mijn stad wordt aangeboden. Kun je iets meer vertellen hoe het precies werkt?

Door

Caroline

op 21 September 2018

Mijn docent Brigitta beschreef dit over de relaise lessen die ze geeft: STRETCHEN IS NIET HETZELFDE ALS LOSLATEN Vaak staan we er niet bij stil hoe vaak we ons lichaam als vecht of vlucht mechanisme gebruiken. Door dagelijkse stress en moeilijke of pijnlijke ervaringen, raakt het lichaam verkrampt. Kramp betekent dat het lichaam niet meer soepel kan bewegen en dat de energie niet goed kan stromen. Niet alleen onze spieren spannen zich aan, maar het gehele bindweefsel, dat als een ‘onderhuids netwerk’ alles aaneenkoppelt als een soort informatie drager, staat gespannen. De schouders zijn een favoriete plek om spanning vast te zetten, maar ook het middenrif, de onderrug, het bekkengebied en de buik. Het herstel van spanning van deze ervaringen begint ook in het lichaam. Aangezien het lichaam een nauwkeurig geschiedenisboek is van onze ervaringen is het essentieel dat we het lichaam in het herstelproces betrekken.

Door

Albert Sonnevelt Team

op 24 September 2018

Beste Caroline, dank voor het delen. Jouw betrokkenheid met het onderwerp 'stressbestendig worden' helpt gegarandeerd weer anderen. Hartelijke groeten, Albert Sonnevelt

Door

Brigitta

op 29 September 2018

Delen = Helen. Ik deel met hart en ziel mijn eigen ervaringen. Hoemeer we onze authentieke kennis en kunde delen zonder angst voor verlies en afgunst om een ander te laten stralen kunnen laten voor wat het is, is er ruimte voor balans. Wie niet kan delen, kan ook niet vermenigvuldigen. Jij hebt met jou school een geweldig platform voor goede docenten. Voel je vrij om contact met me op te nemen.

Door

Brigitta

op 29 September 2018

Hallo An, mijn naam is Brigitta en ik heb de Stress Release Yoga zelf ontwikkeld. De diagnose fibromyalgie en complexe PTSS waren mijn leraren op het pad naar balans. Deze kennis en kunde deel ik met hart en ziel.

Door

Michael Luttik

op 17 September 2018

Ik heb zelf veel gehad aan (diepe) buik ademhaling. Benodigt wel bewustzijn op je ademhaling en oefening maar helpt enorm. Hiermee ‘vertel’ je je lichaam dat het gevaar is geweken en ontspant je zenuwstelsel.

Door

Albert Sonnevelt Team

op 17 September 2018

Hallo Michael, dank voor jouw persoonlijke aanvulling. Blijf inspireren! Hartelijke groeten, Albert

Door

Ilse Fortuin

op 19 September 2018

Hoi Albert , Je schrijft in je blog dat je moet sporten als je een burn-out hebt. Ik ben het gedeeltijk met je eens. Uit eigen ervaring weet ik dat je ook te ver kunt gaan. Je zal ook moeten kijken naar hoe je herstelt na het sporten duurt dat te lang of te weinig dan kom je juist dieper in een burnout. In zo'n geval kan je beter bewegen zoals wandelen en fietsen. IWanneer je een burnout het is het beter om kort te sporten en niet te zwaar.

Door

Albert Sonnevelt Team

op 24 September 2018

Beste Ilse, dank voor jouw reactie en het delen van jouw aanvulling. Hartelijke groet, Albert

Door

Han Baeten

op 19 September 2018

Wat heb je weer een supergoed en informatief artikel geschreven. Mijn complimenten!!

Door

Albert Sonnevelt Team

op 24 September 2018

Beste Han, dank je wel voor jouw hartverwarmende feedback. Dat geeft me het plezier om door te gaan met schrijven. Hartelijke groeten, Albert

Door

Saskia

op 19 September 2018

Beste Albert en team, ik heb erg veel baat bij Tai Chi Tao. Niet de vechtsport dus maar de ontspanningsvariant. Dan zet ik als "doorgewinterde controlefreak en de bevlogen perfectionist" mijn drive in om de mooie bewegingen goed uit te voeren. De bewegingen geven ontspanning en goede ademhaling en dat gevoel veranker ik zo in mijn lijf. Dat helpt! Hartelijke groeten, Saskia

Door

Albert Sonnevelt

op 19 September 2018

Beste Saskia, dank voor het delen. Samen staan we sterk tegen stress! Hartelijke groeten, Albert

Door

Anton

op 19 September 2018

Ik let ook enorm op mijn ademhaling, net als Michael. Dat werkt super. Ik merk het direct aan mijn keel. Als ik een tijdje stress heb gehad heb ik een zere keel (door te hoge ademhaling). Verder heb ik weer een normale agenda gekocht en daarin schrijf ik alles op. Wat ik gedaan heb die dag (kort) en wat ik de volgende dag niet moet vergeten. Verder staan ook alle privé Afspraken erin en de werktijden bijv. Van mijn vrouw erin. Alles wat je opschrijft hoeft niet meer in je hoofd te zitten! Daarnaast hou ik een soort dagboek bij elke dag. Dit doe ik al 3 jaar (na mijn burn-out) en werkt erg goed. Vaak kun je dan ook direct zien als je een beetje terugleest waarom je je weer iets minder voelt. Je ziet dan de patronen van je laatste dagen. Ook schrijf ik mijn voeding op. Aan het einde van elke dag geef ik mijzelf een cijfer aan het einde vd dag. Een dagboek bijhouden geeft mij veel rust. Als je je op zaterdag niet fit voelt en je leest dan terug weet je vaak waar het "mis" is gegaan.

Door

Albert Sonnevelt Team

op 24 September 2018

Hey Anton, top dat je jouw ervaringen met ons deelt. Daar hebben de andere lezers zeker iets aan. Hartelijke groet Albert Sonnevelt

Door

TINEKE

op 1 October 2018

Hallo Anton, door omstandigheden heb ik niet eerder kunnen reageren op wat jij hebt geschreven: alles wat je opschrijft hoeft niet meer in je hoofd te zitten. Het is soms wel eens moeilijk om het weer terug te vinden! Sinds ik een iPad heb, omdat het schrijven en het werken op de laptop problemen begon te geven heb ik zelf op het AGENDA programma geprobeerd om een overzicht te maken van de gebeurtenissen die per dag zo kunnen verschillen dat van stuctuur niet altijd sprake kan zijn. Ik weet dat ik het mezelf, zoals mijn huisarts laatst zei, niet echt makkelijk heb gemaakt, maar doordat ik verschillende kleuren kan gebruiken zie ik al snel of ik een goede of een baaldag heb gehad zonder dat ik daar veel woorden voor hoef te gebruiken. Als anderen mij nu vertellen: het ging best goed van de week, kan ik dat meteen controleren. Ik weet inmiddels ook dat veel van de standaard adviezen voor mij niet van toepassing zijn, daar heb ik mijn eigen weg in moeten vinden, zoniet, dat resulteerde dat meteen in een nieuwe stressituatie.

Door

Jan lossez

op 19 September 2018

Een goed artikel, waar je wat aan hebt.

Reactie plaatsen